Turkish
Dec 27, 2025
Yalın Üretim Yapan İşletmeler İçin Öncelik Tabanlı Planlama: Tam Zamanında Bir Teslimat İçin En Pratik Yöntem
İş sahalarında üretim çizelgelerini yönetmek karmaşık görünebilir; ancak bu süreç çoğu zaman basit bir işleyişe dayanır. Yeni siparişler mevcut iş emirleri listesine eklenir ve ana planlamacı, her yeni iş emri için bir öncelik seviyesi veya sıralama numarası tanımlar. Bu öncelik; teslim tarihini, üretim operasyonunun tamamlanma süresini veya işletme açısından kritik olan diğer parametreleri göz önüne alındığında belirlenebilir.
Fazla ürün çeşidi ve düşük üretim hacmine (HMLV) sahip işletmelerde olan öncelikler ve bu önceliklerin sıralanması isteğe bağlı bir seçenek değildir. Aksine, üretim atölyelerinin kendi esnekliklerini koruması, yapacakları zamanında teslimat performansını güvence altına alması, üretim akışını kesintisiz ve en verimli şekilde sürdürmesi için temel bir mekanizmadır.
Yalın Üretim Yapan İşletmelerin Atölyeleri İçin Öncelik Tabanlı Planlama
Önceliklerin bu denli kritik olması nedeniyle, iş atölyeleri için geliştirilen çoğu Automatic Finite Scheduling – AFS çözümü öncelik tabanlı bir yaklaşım ile sağlar. JPI, iş emirlerini öncelik sınıflarına göre ayırır ve planlama motoru ise bu sınıfları temel karar girdilerinden biri olarak kullanır.
İpucu: AFS, iş atölyelerinde başarıyı, verimliliği doğrudan etkileyen önemli bir faktördür.
En uç senaryolarda bile her bir iş emrine ayrı bir öncelik seviyesi atanması dahi JPI ile mümkündür. Ancak günlük kullanımda asıl kritik soru şudur:
Hedeflerinizi destekleyecek öncelikler nasıl tanımlanmalıdır?
AFS çözümünüzün ihtiyaç duyduğunuz kadar öncelik sınıfı tanımlamanıza izin verdiğini varsayalım. Pratikte, “çok önemli”den “en az önemli”ye kadar en az beş seviye kullanmak faydalıdır. Bu yaklaşım işleyiş sistemini düzenli tutarken, planlamacılara üretim sahasındaki (shop floor) gerçekliği ve şeffaflığı yansıtacak esnekliği de sağlar.
Teslimat Tarihi Odaklı Öncelikler
AFS kullanıcıları arasında en yaygın yöntem, önceliklerin teslimat tarihine (due date) göre belirlenmesidir. Teslimat tarihi ne kadar yakınsa verilen öncelik o kadar yüksektir. Bu, geçerli ve de yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir.
Bununla birlikte, özellikle tam zamanında teslimatın oranlarının yüksek olması ve sağlıklı nakit akışı hedeflendiğinde, daha sonuç odaklı kriterlerin kullanılması planlamanın kalitesini önemli ölçüde artırabilir.
Daha Etkin Planlama Kararlarını Destekleyen Ek Kriterler
Aşağıda, teslim tarihine ek olarak planlamacıların değerlendirebileceği bazı pratik kriterler yer almaktadır:
Darboğazdan Geçmeyen İşler
İş yükü yüksek olan (darboğaz) kaynağı kullanmayan iş emirleri farklı şekillerde de ele alınabilir. Bu tür işler, daha erken tamamlanarak erken faturalama ve gelir yaratma potansiyeli taşıdığı için birçok durumda daha yüksek önceliğe sahip olabilir.
Darboğazdan Geçmesi Gereken İşler
Bir iş emri darboğaz kapasitesini kullanıyorsa, darboğaz saati başına katkı marjı (veya benzeri bir performans göstergesi) güçlü bir yönlendirici ölçüttür. Bu KPI, ERP veya BI sistemleri üzerinden ya da dahili maliyetlendirme modelleriyle hesaplanabilir ve elde edilen sonuçlar iş sıralaması ile öncelik ayarlarına doğrudan yansıtılabilir.
Acil İşler ve Son Dakika Değişiklikleri İçin Esnek Yapı
Etkili bir önceliklendirme yönteminin temel gereksinimlerinden biri, acil (rush) siparişlerin plana hızlıca entegre edilebilmesidir.
Bunun için pratik bir yöntem olarak, en yüksek öncelik sınıfının yalnızca kritik/acil işler (“boss jobs”) için ayrılmasıdır. Bu tür bir iş emri sisteme eklendiğinde, planlama motoru atanmış önceliğe göre otomatik olarak yeniden düzenleme yapar; böylece planlamacının tüm üretim çizelgesini manuel olarak yeniden oluşturmasına gerek kalmaz.
Özet
Planlama sistemi, her iş emrini bireysel olarak önceliklendirebilmelidir.
Önceliklendirme yapısı, bahsedilen acil iş emirlerini sisteme sorunsuz şekilde eklenmesine olanak tanımalıdır.
Öncelik değerlendirmelerinde; darboğaz KPI’ları, tampon odaklı yaklaşımlar ve müşterilerin önemi birlikte ele alınmalıdır.
Just Plan It’in Kullanıma Uygun Olduğu Alanlar
AFS temelli ve buna göre yapılandırılmış bir önceliklendirme yaklaşımı uygulamak isteyen işletmeler için Just Plan It (JPI); iş atölyelerinin ihtiyaç duyduğu öncelik kontrolünü ve planlayıcı esnekliğini sunmaktadır. Bu sayede öncelikler değiştikçe ve yeni iş emirleri eklendikçe üretim çizelgesinin dinamik ve güncelliğini korumasını sağlamaktadır.
Just Plan It’in tedarikçisi Boyum IT, çözüm ortağı Terraquus ise müşterilerine bayi olarak destek verir ve gerçek iş sahalarının ve üretim atölyelerinin kısıtlarını dikkate alan, uygulanabilir planlama yaklaşımlarının hayata geçirilmesine yardımcı olur.
Bize ulaşın
Blogs
